SHBA ndoshta eshte republike, por demokracia e saj eshte ajo qe Amerikanet deshirojne. Pas te gjithash ata shkuan ne Irak eshte kjo e vertete? To rrezoje nje diktator dhe te sjelle demokraci. ”Qeveri e njerezve per njerezit”. ”Nje person nje vote”. Amerikanet jetojne ne nje shoqeri te barabarte e cila vlereson mandatin e qytetareve te saje. Por me shume se nje dekade kerkime shkencore, sugjerojne qe qytetari eshte shume i pa afte to zgjedh udheheqesit me te mire.

.

incompetence study

Ata dine se cfare eshte me e mire per vendin. Nje pune e bere nga Corbell University psikologe David Dunning dhe pastaj kollegu Justin Kruger arriti ne perfundimin qe ” inkompetent njerez jane perfundimisht te pa afte te gjukojne aftesine e njerezve te tjere or vlerat e ideve te njerezve te tjere” sic eshte percaktuar nga nje raport nga Misterite e Vogla te Jetes ne blogun ShkencaeGjalle.

” Ide teper te zgjuara eshte e veshtire per njerezit te ti adaptojne sepse shume njerez nuk kane sofistikimin te identifikojne se sa e zgjuar nje ide eshte” Dunnin i thote per, Misterite e Vogla te Jetes. Cfare eshte me e keqja eshte qe te qenit te pa afte, ku si pasoje vjen ilusioni i superioritetit.  Let te supozojme qe nje politikan ka nje ide me nje plan te madhe, ku ai do te siguroje nje sherbim shendetsor te pergjithshen ku do te ulin cmimet e sherbimit shendetsor.

Duke u nisur nga Dunning – Kruger, nuk ka rendesi se sa informacion  i eshte ofruar publikut i pa-afti 1) eshte i pa afte te vlersoje zgjuaresine e ketije plani; 2) supozo ata jane me te zgjuar; dhe 3) nuk kane idene me te vogel per pa aftesise e tyre. ,Me fjale te tjera, njerezit e pa afte, jane aq te pa afte, sa ata nuk e dine se sa te pa afte, ata vete jane.

Ne qofte se kjo  ty te duket elita, ti nuk je i vetem. Ndoshta ne duhet te lejojme vetem Doktore Profesore,t Mensa anetaret dhe Jeopardy! Vota e kampioneve? Te pakten kerko nje test te inteligjences, me pare se hyne ne nje fushate?

Shkencetaret thone qe te pa aftit mund te trajnohen te ndryshojne, por vetem nese ata pranojne qe nuk kane qene te afte ne te shkuaren, i cila eshte thuajse e pamundur se ata jane totalisht te pa afte te pranojne inkomptencen e tyre. Misteria e Vogel e Jetes tha qe, Mato Nagel nje siciolog Gjerman, eshte ne krye te nje komputer simulation te fushates elektorale demokratike bazuar ne teorite e Dunning edhe Kruger.

” Ne modelin matematike te fushates elektorale, ai supozoje qe aftesite udheheqese te votuesve  kishin formen e nje zileje ne nje grafike- disa nga ata jane shume udheheqes te mire, disa shume keq, por te shumtit mediokre- dhe qe cdo votues ishte absolutisht i pa afte te vlersojne aftesite e nje udheheqesi te  mire, per nje kandidate te caktuar duke i krahasuar me veten e vete. Kur kjo lloje fushate ishte bere si e vertete, kandidated me aftesi pak me te mira se mesatarja fitoj”

Duket qe demokracia na ka futur ne ne nje medioker situate dhe zgjedhje te misinformuara. Jo shume inkurajuese lajme for zgjedhjet e raundit te ardhshem ne Kaliforni ne zgjedhjet me inisiative.